Người phụ nữ 21 năm “ăn tết” cùng 462 mộ liệt sĩ tại Nghĩa trang Liệt sĩ Hoàng Đồng, Lạng Sơn

Tính đến hết năm 2014, bà Nông Thị Minh Hồng, ở tp Lạng Sơn, tỉnh Lạng Sơn tròn 21 “ăn tết” cùng 462 liệt sĩ tại nghĩa trang Hoàng Đồng (tên khác là Nghĩa trang Liệt sĩ tỉnh Lạng Sơn). Bà đã tự tay chăm sóc mộ phần các anh hùng liệt sỹ luôn sạch đẹp suốt mấy chục năm trời để tỏ lòng biết ơn với những ngã xuống vì sự bình yên của Tổ quốc.

nghĩa trang liệt sĩ hoàng đồng lạng sơn
Bà Nông Thị Minh Hồng đã dành nửa đời người trông coi nghĩa trang liệt sĩ Hoàng Đồng, Lạng Sơn.

“Tôi nhìn thấy họ mỗi đêm”

21 năm trôi qua,  ngày nào bà Nông Thị Minh Hồng cũng đều dậy từ lúc 6 giờ sáng, cầm chiếc chổi tre đi quét dọn 462 ngôi mộ liệt sĩ. Sau đó, bà tiếp tục vác thang, dao, kéo cắt tỉa hơn 1000 cây cảnh trong khuôn viên. Công việc này đã lặp đi lặp lại 21 năm, từ khi bà đang thì con gái cho đến lúc tuổi xế chiều.

Hết năm 2014 bà Hồng đến tuổi nghỉ hưu. Điều này đồng nghĩa với việc bà có thể sẽ không còn được gắn bó với hàng trăm liệt sĩ nơi địa đầu Tổ quốc.

Hồi 2014, khi chúng tôi nhắc đến việc về hưu, bà Hồng bỗng rơm rớm nước mắt, giọng nói nghẹn ngào như thể chia tay điều gì đó rất thiêng liêng. 21 năm trông giữ nghĩa trang là thời gian quá đủ để bà ghi nhớ lai lịch của từng mộ phần vào trong tâm khảm. Trong số 462 ngôi mộ thì có 23 mộ liệt sĩ thời kỳ chống Pháp. 153 mộ thuộc thời kỳ chống Mỹ và 286 người hy sinh trong thời kỳ chống Trung Quốc năm 1979. Trong số này lại có đến hơn 100 mộ chưa có người nhà đến nhận…

Hồi năm 1993, khu vực nghĩa trang Hoàng Đồng còn rất hoang sơ. Hàng trăm ngôi mộ đất nằm dưới lớp cỏ tranh rậm rạp cao quá đầu người. Xung quanh khu vực này chỉ có lìu tìu vài ngôi nhà trình tường với loang lổ vết đạn, bom.

Thời điểm mới tiếp quản nghĩa trang, bà Hồng chừng 30 tuổi. Vì thân con gái một mình giữa nghĩa địa hoang vu, lại sợ ma nên ban ngày bà đi nhổ co tranh, ban đêm co ro trong căn nhà hoang lạnh. “Hồi đó, đêm nào cũng mộng thấy các liệt sỹ chặn đường đòi bắt tôi làm vợ. Có người lại đến vuốt tóc, trêu đùa véo tay… Những ngày đầu đến đây tôi không thể ngủ. Nhìn ra nghĩa trang thấy ánh sáng lân tinh bập bùng có khi phải khóa trái cửa, thắp đèn sáng trưng rồi nhảy lên giường đắp chăn kín mít cho đỡ sợ. Vài tháng sau, tôi cũng quen với công việc này. Đêm ngủ có khi không cần khóa cửa và không còn hốt hoảng mỗi khi thấy các liệt sĩ trở về trong giấc mộng nữa”.

nghĩa trang liệt sĩ hoàng đồng lạng sơn
Những ngôi mộ liệt sĩ luôn sạch sẽ dưới sự chăm sóc của bà Hồng.

Dưới bàn tay chăm sóc của bà Hồng, chỉ vài tháng sau đó, nghĩa trang liệt sỹ Hoàng Đồng trở nên sạch sẽ, thoáng đãng hơn. Bà bắt đầu đem một số loại cây cảnh như thông, bạch đàn, ổi… về đây trồng để tạo bóng mát. Đến năm 1998, toàn bộ mộ phần liệt sĩ tại đây được xây ốp đá hoa, láng bê tông ở những lối đi. Những hàng cây mới cũng được thay thế tạo nên vẻ nghiêm trang, sạch đẹp như hiện nay.

Đem cả bàn thờ tổ tiên về cạnh nghĩa trang

Nhớ lại thời điểm mới tiếp quản khu nghĩa trang. Bà Hồng chợt buông tiếng cười giòn tan rồi bảo: “Hồi đó quê tôi ở huyện Văn Lãng, cách nghĩa trang chừng 40km. Lúc nhận nhiệm vụ trông coi nghĩa trang liệt sĩ tôi hoảng sợ lắm. Tôi là con gái yếu đuối, lại rất sợ ma. Trông coi nghĩa trang được vài tháng mặc dù nỗi sợ hãi có vơi đi đôi chút nhưng mà cái cảm giác lành lạnh, gai gai vẫn thường trực. Vậy là tôi đề nghị chuyển cả gia đình về đây sinh sống. Có chồng, con bên cạnh tôi yên tâm hơn hẳn. May mắn đối với tôi là được người chồng cảm thông và hiểu tâm tư của vợ. Ông ấy đã chuyển cả bàn thờ gia tiên về ngôi nhà nhỏ cạnh nghĩa trang để chúng tôi yên tâm làm việc. Những lúc rảnh rỗi, chồng tôi còn phụ giúp việc quét dọn mộ phần liệt sĩ, cắt tỉa cây cảnh…”

nghĩa trang liệt sĩ hoàng đồng, lạng sơn
Bà Hồng có nhiều gắn bó với nghĩa trang liệt sĩ Hoàng Đồng, Lạng Sơn.

Kể từ thời điểm bà Hồng chuyển gia đình về đây sinh sống và chú tâm vào công việc chăm sóc nghĩa trang, những gia đình khác thấy vậy cũng góp sức nhổ cỏ, quét sân giúp. Có thời điểm, toàn bộ cán bộ, nhân viên phòng Lao động Thương binh & Xã hội tỉnh Lạng Sơn kéo nhau đến giúp bà nhổ cỏ, tỉa cây và nhang khói cho những liệt sĩ đã có công bảo vệ đất nước.

21 năm đón giao thừa cùng 462 liệt sĩ

Mỗi người khi đi ngang qua nghĩa trang liệt sĩ Hoàng Đồng, tỉnh Lạng Sơn sẽ nhìn thấy một ngôi nhà nhỏ nằm sau gốc ổi già. Đây chính là ngôi nhà được Sở Lao động Thương binh & Xã hội tỉnh Lạng Sơn xây dựng năm 1993 cho bà Hồng ở để chăm sóc mộ phần liệt sĩ. Kể từ đó đến nay, ngôi nhà này là nơi đón giao thừa của bà Hồng và 462 liệt sĩ mỗi dịp xuân về.

Bà Hồng kể lại: “Năm nào cũng vậy, trước thời khắc giao thừa, tôi lại sắm mâm ngũ quả và cỗ gồm có xôi, thịt lợn, gà luộc, hương, vàng đến đài tượng niệm ngay tại nghĩa trang để “tổ chức” đón xuân cho các liệt sĩ. Lúc Chủ tịch nước đọc lời chúc tết cũng là thời khắc tôi thắp nén nhang thiêng liêng vui vầy cùng anh linh những người đã ngã xuống. Tôi làm lễ xong thì người dân từ khắp nơi trong thành phố mới tìm đến thắp hương, hái lộc để cầu mong đất nước yên bình, gia đình thịnh vượng”.

Thời điểm giao thừa. Trong lúc bà Hồng sắm lễ vui xuân cùng hàng trăm liệt sĩ, ông Hoàng Đức Thiện, chồng bà cũng sắm đồ thắp hương gia tiên và ban thờ các liệt sĩ. Khi bà Hồng làm lễ trở về thì công việc đón giao thừa ở nhà đã xong xuôi. Lúc đó, cả gia đình mới quây quần đầm ấm bên mâm cỗ đêm giao thừa cùng nâng những chén rượu nồng, cầu chúc cuộc sống hòa bình, an khang. Điểm đặc biệt là trong những mâm cỗ ngày tết đó là gia đình bà luôn để dư ra một chén rượu ngụ ý dành cho các liệt sĩ. Chén rượu này sau đó được để lên ban thờ hoặc được đem rải xuống đất, nơi 462 liệt sỹ đang nằm để họ cùng nhau “thưởng thức”.

“Hết năm 2014 tôi đến tuổi nghỉ hưu theo chính sách của Nhà nước. Giả sử không được trông coi linh hồn các anh nữa thì tôi cũng sẽ đến nơi đây để chăm sóc các anh một cách tự nguyện. Bởi vì hơn nửa cuộc đời tôi đã gắn bó với mảnh đất này, với linh hồn của những con người bất diệt”, bà Nông Thị Minh Hồng cho biết.